Wel of geen bestuursakkoord: erg voor Weesp?

maandag 13 juni 2011

Rond de grootste overheveling van taken naar de lokale overheid wordt een vreemd politiek spel gespeeld. De vraag is: wat zijn de consequenties van het betwiste akkoord tussen gemeenten en kabinet voor Weesp?

Eerst de taken. De lokale overheid moet in de nabije toekomst verantwoordelijk zijn voor alles wat met werkgelegenheid en de re-integratie naar de arbeidsmarkt heeft te maken. Ook jongvolwassen gehandicapten (in de Wajong) moeten straks worden geholpen door gemeenten, per 1 januari 2013.

Wet werken naar vermogen
Bijstandsuitkeringen, sociale werkplaatsen, et cetera. Het is aan de gemeenten om dit goed te regelen. Los van deze taken, binnen het kader van de nieuwe Wet werken naar vermogen, worden gemeenten ook verantwoordelijk voor de ondersteunende begeleiding van inwoners.

Deze begeleiding gaat over van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) naar de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), die wordt uitgevoerd door gemeenten. Dit houdt in dat bijvoorbeeld licht-dementerende mensen, verstandelijk gehandicapten en moeilijk opvoedbare jongeren worden gestimuleerd om deel te nemen aan de samenleving.

Jeugdzorg
Ook de jeugdzorg wordt gedecentraliseerd. Dit komt wat later op het bord van de lokale overheid dan de andere twee taken. Naar verwachting is de overheveling in 2015 voltooid. Maar het gaat dan ook om belangrijk werk. Van de voorlichting aan jongeren en hun ouders tot het uit huis plaatsen van kinderen, de gesloten jeugdzorg en de jeugd-ggz; het komt straks allemaal neer bij de gemeenten.

Gezien de ernst van deze nieuwe taken zou het prettig zijn als de overheden goed met elkaar door een deur zouden kunnen. Dat er vruchtbare samenwerkingsverbanden bestaan en de 'zwakkeren' van de samenleving worden geholpen, maar dat is niet het geval momenteel.

Een en ander moest worden beklonken in een zogeheten bestuursakkoord tussen het kabinet en de gemeenten. Dit vorige week, tijdens het jaarlijkse congres van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).

Werken naar vermogen
Zijn we voor of tegen dit akkoord, was de oorspronkelijk vraag. Maar de tegenstanders bleken overweldigend in de meerderheid. Na overleg met de achterban besloot het bestuur van de vereniging wel te stemmen over het akkoord, maar dan zonder het onderdeel 'werk', ook wel de sociale paragraaf genoemd.

Het belangrijke en meest betwiste onderdeel, want vooral als het ging om het budget voor de sociale werkvoorziening waren de meeste gemeenten tegen deze paragraaf in het akkoord. Waarom? Met de overheveling van taken gaan ook bezuinigingen gepaard.

De leden stemden voor dit afgeslankte akkoord, waarna minister Piet Hein Donner van Binnenlandse Zaken en premier Mark Rutte lieten weten dat er dan helemaal geen akkoord meer was. Dat is nu aan het kabinet en de Tweede Kamer. Die moeten er samen uit zien te komen, was de stelling, terwijl voorzitter Annemarie Jorritsma van de VNG zei dat er juist wel een akkoord was. Dit tegen twee verschillende camera's op een meter of drie van elkaar verwijderd.

Achterkamers
De hoop is nu gevestigd op de achterkamers. Er wordt nog een politiek spel gespeeld over wie het eerst in beweging moet komen: de minister of belangenbehartiger VNG, maar er zal hoe dan ook worden gesproken over de vraag hoe de landelijke en lokale overheid elkaar moeten helpen de taken goed uit te voeren. Of dat effect zal hebben, is niet bekend.

Ook burgemeester Bart Horseling en wethouders Frida Dasselaar en Jean van der Hoeven waren overigens aanwezig bij het jaarcongres. Wat zij hebben gestemd, is niet bekend. Een motie van D66 om het stemgedrag transparant te maken, heeft het voor deze vergadering niet gehaald. Maar het maakt ook niet uit.

Symbolisch
Als gemeenten ergens niet mee akkoord gaan, en het Rijk zegt dat ze het dan wel zelf gaan regelen, is een stem voor of tegen slechts symbolisch. Wat dat betreft hadden de leden het bestuur van de vereniging beter kunnen vragen om een stemming over het volledige akkoord. Dan was het afgeserveerd en had de symbolische tegenstem luider geklonken.

Wat dat alles betekent voor Weesp is lastig in te schatten. Mogelijk halen Donner en Jorritsma nog een verrassing uit hun hoed; toch is het sowieso raadzaam alvast de partijleden in de Tweede Kamer te laten weten hoe de lokale fracties dit zien.

Uiteindelijk gaat het om de volgende vragen. Wat is nodig om van deze taken een succes te maken, zowel financieel als organisatorisch? En moet een kleine gemeente als Weesp niet samenwerken met anderen of marktpartijen om dit goed te regelen?

Zorg
Daarnaast zou het goed zijn nu al met de provincie Noord-Holland over de jeugdzorg te praten. Het gaat om kwetsbare kinderen. Als de gemeente deze groep moet gaan helpen, is sterk projectmanagement nodig. De verantwoordelijkheid voor de zorg die momenteel nog vanuit de provincies wordt geleverd, ligt straks bij de gemeente Weesp.

Dat gaat niet van de een op de andere dag. Daar is debat en een plan voor nodig. En geloof het of niet: dat is een veel belangrijkere discussie dan over het wel of niet 's nacht dempen danwel uitzetten van de klokkentoren.